LaMiCuS
4 (2020)       


Table of contents / Spis treści

Editorial 4-8 


Wstęp 9-13


Articles / Artykuły

Henryk Kardela, The linguistic sign from inside-out. Remarks on the formalist-functionalist debate: Noam Chomsky, Ronald Langacker and Daniel Dor 14-40

The paper examines three theoretical approaches to Ferdinand de Saussure’s linguistic sign represented by Noam Chomsky, Ronald Langacker and Daniel Dor. The choice of these authors is not accidental: using Frederick Newmeyer’s (1998) division of all linguistic theories into formalist (generative) and functionalist theories, one can claim, based on the examination of the relationship between the Saussurean signifier and the signified, that linguists of various linguistic persuasions exploit, in their actual linguistic practice, different areas of this relationship. Thus it seems, for instance, that the linguistic explanation in Noam Chomsky’s syntactocentric Standard Theory and the Government and Binding Theory should primarily be associated with the signifier-related area of the linguistic sign, whereas, because it concentrates on conceptualization and meaning-related aspects of the linguistic sign, Ronald Langacker’s model of Cognitive Grammar should be seen as “gravitating” toward the signified – rather than signifier-related – area of the sign. Then there is Daniel Dor’s (2016) linguistic theory. Because for Dor, language is a communication technology, where the linguistic sign provides an instruction for imagination and serves as a linguistic medium, so to speak, for closing the experiential gaps between language users, Dor’s theory, while firmly embracing the Saussurean concept of the sign, appears to go beyond the confines of the signifier-signified relationship. The question is: how far beyond? The answer we would like to give here is that, while these three theories are crucially based on the Saussurean conception of the linguistic sign, in order for them to be meaningfully compared and evaluated, we have to find a common theoretical ground for such an evaluation. Such a ground can be offered, it seems, by Merlin Donald’s (1991, 2001) External Symbolic System theory (ESS), which, we claim, is part of semiosphere, a symbolic network structure, initially introduced to culture studies by Yuri Lotman (1990, 2005).

Keywords: linguistic sign, Cognitive Grammar, Generative Grammar, language as communication technology, External Symbolic System theory, semiosphere


Barbara Lewandowska-Tomaszczyk, A cognitive basis of contrary and counterfactual world-creating language 42-61

The present paper1 discusses a cognitive basis of English and Polish instances of counterfactuality in such phrases as oh, no, (not that again)/no nie, (znowu to samo), connected with contradiction, typically expressed in terms of positive versus negative sentences, as well as cases presenting contrary scenarios expressed as (a) dlaczego nie...? / (and) why not...?, which apart from the negative component involve alternative frames of events. It is argued that such phraseology introduces conceptualizations of events of a basically negative type which however activate a corresponding positive state of affairs (Lewandowska-Tomaszczyk 1996). Both similarities as well as differences between the two conceptualization types are presented and discussed and an argument is presented for the co-activation of the positive counterpart of the scene at the production of a corresponding negative sentence. It is argued in the present work for the possibility of the negative material incrementation to a relevant discourse domain in the analysed type of construction.
The language materials consulted are derived from the National Corpus of Polish (www.nkjp.pl) and the British National Corpus (BNC), translational corpora (paralela, http://pelcra.clarin-pl.eu/) and current monitor media corpora of Polish (monco.frazeo.pl) and English (monitorcorpus.
com), as well as relevant corpus tools generating concordances in full context, collocations and their frequencies (Pęzik 2018).

Keywords: (a) dlaczego nie S1, (and) why not S1, contrary (alternative) world, contradiction, counterfactual world (irrealis), diffused equivalence, English, negation, no nie (znowu (to samo)), no not again, Polish


Sami Chatti, Visual metaphtonymy in automobile femvertising 62-81 Retracted by the Author / Artykuł wycofany przez Autora


Maria Tsilimos, The English adversative coordinate structure with but: A Cognitive Grammar approach 82-121

According to Langacker (2012: 556), “coordination is a notoriously complex topic that poses serious descriptive and theoretical challenges.” Indeed, the packaging of information across elements or clauses of an adversative coordinate structure, which this study focuses on, unveils a spectrum of
cognitive mechanisms that are activated for the conceptualisation of a contrasting relation. Unfortunately, few studies have conducted a systematic analysis of English adversative coordinate structures from a purely cognitive perspective. This paper attempts to characterize, within the framework of Langacker’s (1987, 1991) Cognitive Grammar, the semantic structure of the English adversative coordinate structure with but. In particular, the characterization involves analysis of the semantic properties of the conjuncts joined by but, with the aim of observing the organisation of information across them. It is shown that, although the clauses joined by but express a complete meaning and can be syntactically independent in accordance with the premises of English grammar, they are semantically dependent on each other and, thus, one needs the other for the communication of a contrasting relationship between them. In other words, the two clauses constitute two parts of a whole, hence they are conceived as a single unit. Moreover, by illustrating the cognitive routes which speakers of English follow for the conception of the content of an adversative coordinate structure, the analysis reveals that there is an inherent asymmetry housed within it. Finally, this study argues that behind the visible contrasting relationship between the
two clauses joined by but, there are abstract, hidden relations across them which are inferred at the time of their simultaneous conceptualisation. The observation of the patterns of these schematic, invisible links will elucidate a range of cognitive capacities of the human mind to achieve high levels of conceptualisation.
Keywords: cognitive grammar, coordination, figure-ground, whole-part, asymmetry


Marta Dobrowolska-Pigoń, Strona pośrednia a polskie czasowniki uczuć 122-151

Celem artykułu jest analiza semantyki polskich struktur czasownikowych z elementem się nazywających uczucia w świetle koncepcji strony pośredniej (medium) rozwiniętej w pracach Kemmer (1993, 2006). Wnioski wyciągnięte z analizy pozwalają określić, w jakim stopniu struktury te rozszerzają prototyp strony medium oraz wyjaśnić kulturowy kontekst funkcjonowania tej kategorii w obrębie polskich czasowników uczuć. Grupa polskich czasowników nazywających emocje jest niejednorodna pod względem budowy, można jednak zauważyć, że przeważają wśród nich czasowniki zawierające element się. Prawidłowość ta odnosi się do form nieprzechodnich nazywających stan doświadczania emocji (bać się, cieszyć się) oraz inchoatywów
wskazujących na zmianę zachodzącą w podmiocie doznającym (zlęknąć się, zmartwić się). W tradycyjnych gramatykach wyżej wspomniane czasowniki najczęściej zaliczane są do form zwrotnych w ścisłym sensie, derywowanych od podstaw pozbawionych cząstki się (martwić się), lub do tzw. czasowników inherentnie lub semantycznie zwrotnych (wstydzić się). To przyporządkowanie nie jest jednak zadowalające, analiza znaczenia tych leksemów dowodzi bowiem, że obecność cząstki się nie jest w ich przypadku sygnałem koreferencyjności agensa i patiensa. Kluczowe w opisie semantyki polskich czasowników emocji okazuje się pojęcie strony pośredniej. Kemmer uznaje stronę medium za odrębną od strony zwrotnej kategorię sytuującą się między dwoma biegunami prototypowych zdarzeń przechodnich i nieprzechodnich. Badaczka wskazuje, że pojęciowa odrębność strony zwrotnej i pośredniej – nie zawsze odzwierciedlona formalnie – polega na różnych sposobach konstruowania zdarzenia: strona zwrotna profiluje dwóch uczestników zdarzenia, strona pośrednia zaś – jednego. Dokładna analiza zjawiska pokazuje, że czasowniki nazywające uczucia stanowią wyjątkową i nieprototypową realizację strony medium. Pojawia się ona bowiem zwykle w konstrukcjach oznaczających ich zmianę. Powszechne w polszczyźnie nazywanie uczuć przy pomocy form strony pośredniej jest związane z tym, w jaki sposób postrzegane jest w naszej kulturze przeżywanie emocji. Wykładnik się sygnalizuje intencjonalność zdarzenia, która nie jest cechą prototypowego stanu. Jego obecność w konstrukcjach nazywających stany emocjonalne można wyjaśnić potrzebą wyrażenia dynamicznego charakteru uczuć oraz pełnego zaangażowania udziału doznającego w przeżyciu emocjonalnym.

Keywords: strona pośrednia, czasowniki uczuć, intencjonalność, zdarzenie, uczestnik, język polski



Lucyna Bagińska, Amalgamat pojęciowy w badaniu strategii tekstualnej wierszy o obrazach Arnolda Böcklina na przykładzie wybranych utworów Zofii Gordziałkowskiej 152-181

Artykuł stawia sobie trzy cele. Po pierwsze, przedstawia rezultaty zastosowania teorii amalgamatów pojęciowych do wyjaśnienia złożonych procesów konstytuowania się utworu poetyckiego zainspirowanego dziełem plastycznym. Po drugie, podejmuje próbę wykazania, że posłużenie się narzędziami tej teorii umożliwia porównanie dwóch sposobów kształtowania się tekstu o obrazach w sposób precyzyjniejszy i mniej intuicyjny niż to miało dotąd miejsce
na gruncie teorii literatury. Przedstawione tu badania stanowią jednocześnie przyczynek do rozstrzygnięcia dylematu genologicznego: czy różnie skonstruowane formy wypowiedzi o dziele malarskim należą do odmiennych gatunków czy stanowią warianty tego samego gatunku. Dotychczas nie został on jednoznacznie rozwiązany przez literaturoznawców zajmujących się przekładem intersemiotycznym (por. Dziadek 2018; Słodczyk 2019). Próba jego rozstrzygnięcia przy wykorzystaniu teorii amalgamatów pojęciowych stanowi ostatni cel artykułu. Materiałem badawczym są wybrane utwory Zofii Gordziałkowskiej napisane przez poetkę pod wpływem fascynacji dziełami plastycznymi Arnolda Böcklina: “Cisza morska” i “Poezya i Malarstwo”. Podstawy teoretyczne artykułu stanowią: teoria integracji pojęciowej oraz elementy teorii dzieła plastycznego (Boehm 2014) i jego odbioru (Barthes 1985 [1964]; Kövecses 2011 [2006]), a także wybrane pojęcia teorii literatury, skąd pochodzą definicje ekfrazy i hypotypozy. Otrzymane w wyniku analizy siatki integracji pojęciowej ilustrujące wewnątrztekstowe relacje strukturalne badanych utworów umożliwiły nie tylko wgląd w sposób konstruowania sensu poetyckiego, ale i precyzyjne porównanie struktur tekstualnych, odpowiadających dwóm sposobom pisania wierszy inspirowanych malarstwem.
Keywords: amalgamat pojęciowy, strategia tekstualna, przekład intersemiotyczny, ekfraza, hypotypoza

 

Debate / Debata

What can Cognitive Linguistics contribute to other cognitive sciences, and what can it gain from other disciplines?

 
Interviews / Wywiady

Henryk Kardela, Przed językoznawstwem kognitywnym jest przyszłość

Aleksander Szwedek, Te pytania to oceany, a ja jestem na nich łódeczką dziecka wydłubaną z kory

 
Reviews / Recenzje

Thora Tenbrink 2020: Cognitive Discourse Analysis: An Introduction. Cambridge: Cambridge University Press.
ISBN: 978-1-108-42266-6 (Hb)

Reviewed by Lise-Lotte Holmgreen


Rafał Augustyn and Agnieszka Mierzwińska-Hajnos (eds.) 2018: New Insights into the Language and Cognition Interface. Newcastle
upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing. ix, 243 pp. ISBN: 978-1-5275-1646-5 (Hb)

Reviewed by Vera Tobin


Susan Nacey, Aletta G. Dorst, Tina Krennmayr, and W. Gudrun Reijnierse (eds.) 2019: Metaphor Identification in Multiple Languages:
MIPVU around the world. (Converging Evidence in Language and Communication Research) Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. 330 pp. ISBN: 978-90-272-0472-1 (HB), 978-90-272-6175-5 (E-Book)

Reviewed by Thora Tenbrink


Dorothea Horst 2018: Meaning-making and Political Campaign Advertising. A Cognitive Linguistic and Film-analytical Perspective
on Audiovisual Figurativity. (Cinepoetics – English Edition 2.). Berlin/Boston: De Gruyter. ix + 246 pp. ISBN: 978-3-11-057447-0 (Hb); 978-3-11-057878-2 (pdf); 978-3-11-057793-8 (epub)

Reviewed by Anna Jelec


Adam Głaz (red.) 2019: Languages – Cultures – Worldviews: Focus on Translation. (Palgrave Studies in Translating and Interpreting)
Cham: Palgrave Macmillan. xiii + 440 s. ISBN: 978-3-030-28508-1; ISBN eBook: 978-3-030-28509-8

R
eviewed by Aleksandra Niewiara